Achtergrond LOG (landbouwontwikkelingsgebied) “Azewijnse Broek”

Inleiding
In dit schrijven geeft de Stichting MOOIJ Land een korte samenvatting van de achtergronden van het ontstaan van het landbouwontwikkelingsgebied “het Azewijnse Broek” en de gevolgen ervan.

Aanleiding
In Zuid en Oost Nederland moest de kwaliteit van het landelijk gebied verbeterd worden. Functies als (intensieve) landbouw, wonen, werken, recreatie, natuur en landschap konden zich onvoldoende ontwikkelen. Daarnaast was er de problematiek van de varkenspest, de MKZ en de vogelpest.

Dit alles dacht de regering op te lossen door een reconstructie van de gebieden, vastgelegd in de Reconstructiewet Concentratiegebieden van 2002.
Het betreft hier provincies met soortgelijke problematiek: Limburg, Noord Brabant, Gelderland, Utrecht en Overijssel.

Het doel van de reconstructiewet was het verbeteren van de economische omstandigheden op het platteland en het verbeteren van natuur en milieu.

Uitvoering
De uitvoering van de reconstructiewet was een taak van de provincies. Zij stelden een reconstructiecommissie samen waarin vertegenwoordigers van gemeenten, waterschappen, landbouw, natuur, landschap, milieu en recreatie zitting hadden.
Zij ontwikkelden het Reconstructieplan.

Uitvoering in de Provincie Gelderland
Het reconstructieplan voor de provincie Gelderland trad op 5 april 2005 in werking.

De provincie is verdeeld in 3 deelgebieden: de Achterhoek en Liemers, de Veluwe en de Gelderse Vallei. Voor elk van deze gebieden is een apart reconstructieplan opgesteld.

In de gebieden is de volgende verdeling gemaakt:

• de extensiveringsgebieden, waar natuur de prioriteit heeft en waar uitbreiding, hervestiging of nieuwvestiging niet mogelijk is;

• de intensiveringsgebieden waar landbouw de prioriteit heeft en waar uitbreiding en nieuwvestiging van intensieve veehouderij mogelijk is;

• de verwevingsgebieden waar alleen voor bestaande bedrijven op beperkte schaal uitbreiding mogelijk is, maar nieuwsvestiging niet mogelijk is.

"Azewijnse Broek"
In het deelgebied Achterhoek en Liemers liggen enkele kleine en één groot intensiveringsgebied, ook wel LOG genoemd (landbouwontwikkelingsgebied).

Het grote LOG op de grens van de gemeentes Oude IJsselstreek en Montferland draagt de naam "Azewijnse Broek". Dit is een misleidende benaming. Het gebied is vele malen groter dan het echte Azewijnse Broek. Zie kaart.

De realisatie van het reconstructieplan lag bij de gemeenten: zij zouden door middel van een gebiedsvisie de reconstructie in goede banen leiden. Maar er was geen visie. En die is er nog steeds niet.

Het gevolg is dat op elke willekeurige plek binnen het LOG een initiatiefnemer een paar hectaren grond kan kopen en daarop een intensieve veehouderij kan starten (mits hij de nodige varkensrechten heeft en voldoet aan de milieu-eisen). De provincie Gelderland stelt eisen aan de omvang van een bedrijf en de grootte van de bebouwing. Zo is de maximale bebouwing van een locatie 1,5 ha en de maximale hoogte van de bebouwing 10 meter. Dit houdt in dat er ongeveer 6000 mestvarkens per locatie kunnen worden gehouden.
De voorlichting en communicatie over het reconstructieplan is in het verleden slecht verlopen. Er zijn volgens de provincie voorlichtingsbijeenkomsten geweest, o.a. in Beek, waar maar 5 mensen waren. Bovendien was de belangstelling van de betreffende gemeenten minimaal.
Boeren wisten vaak via LTO of andere adviesorganen wel van de ontwikkeling van LOGs, maar zij kenden bij lange na niet de consequenties ervan. Ze dachten dat het alleen maar positief voor hun eigen uitbreidingsmogelijkheden zou zijn.

Volgens de provincie hebben de gemeenten tot taak binnen het LOG een gebiedsvisie te maken, waarin staat beschreven waar wel en waar niet intensieve veehouderij gevestigd kan worden.

Wethouder Rijnsaardt, van de Gemeente Oude IJsselstreek, zegt: “Wij zijn medio 2005 min of meer overvallen door het besluit van de Provincie om het gebied aan te wijzen voor intensieve veehouderijen. We hadden het besluit nog niet binnen of het plan bij Etten werd ingediend”.

René Kortooms, Statenlid van Groen Links zegt hierover: “Opvallend was dat in de voorbereidingen gemeentebesturen zich amper lieten zien. Terwijl de gemeente Montferland en Oude IJsselstreek wisten dat in het Azewijnse Broek een groot landbouw ontwikkelingsgebied was gepland, hebben zij verzuimd de bevolking van deze plannen op de hoogte te stellen. Ook hebben zij gedacht dat het niet zo'n vaart zou lopen en hebben zij te weinig gedaan aan het voorbereiden van een nieuw bestemmingsplan.”

Vlak voor het bezoek van Prov. Staten op 7 maart j.l. heeft de gemeente gezegd dat het gebied voorlopig "op slot" zit, tot de gebiedsvisie klaar is en de beide gemeenteraden er een besluit over genomen hebben.

Veehouderij
We maken onderscheid tussen grondgebonden en niet-grondgebonden veehouderij.

Bij een vleesvarkensbedrijf worden het voer en de biggen aangevoerd, en worden de vette varkens en de mest afgevoerd. Behalve voor de bebouwing, is geen grond nodig.

Grote niet-grondgebonden veehouderij (kippen, varkens, kalveren) horen niet thuis in het agrarische gebied. Maar wat is groot? Wat is een mega-bedrijf?

Wat bedoelen we met een mega-bedrijf?
Er bestaat geen eenduidigheid over de term megabedrijf.

Volgens de Europese ippc-norm is een veehouderij vanaf 2000 vleesvarkens geen familiebedrijf meer, maar een industriële activiteit. Een dergelijk bedrijf hoort thuis op een daarvoor geschikt (gemaakt) bio-industrie-terrein. Dit is een terrein met goede aan- en afvoerwegen, voldoende ver van de bewoonde wereld om bewoners te beschermen tegen stank, (fijn)stof, geluid en transportbewegingen.

Enkele feiten:
Er zijn in Nederland ca. 5 miljoen varkens. Ongeveer 70 % van de varkens is bestemd voor de export. Het aantal varkens kan niet stijgen. Dit wordt door middel van varkensrechten gereguleerd.

Boeren die willen uitbreiden kunnen varkensrechten kopen (anno april 2008: ca. 200 euro per varkensplaats). Tot 1 januari 2008 waren de provincies verdeeld in compartimenten waaraan een bepaald aantal rechten was toegekend. Dit voorkwam te grote concentraties in bepaalde gebieden.

Door het afschaffen van de compartimentering per 1 januari 2008 hebben boeren de mogelijkheid om varkensrechten in het hele land te kopen voor de uitbreiding of nieuwvestiging in een LOG. Dat houdt in dat in een betrekkelijk klein gebied een grote concentratie aan varkens kan komen.

Vestiging binnen een LOG
Boeren krijgen subsidie zowel voor het afbreken van oude stallen in extensiveringsgebieden, als voor oude bestaande stallen op de hervestigingsplaats in de LOGs. Daarnaast krijgen zij subsidie voor de verplaatsing.
Deze boeren zijn in staat om veel geld voor grond in het LOG te betalen. De grondprijzen zullen stijgen. Lokale boeren die grondgebonden landbouw bedrijven kunnen dit niet opbrengen.

Locaties in LOGs
Er zijn 15 LOGs in Gelderland die 8 % van de oppervlakte van de provincie beslaan. Het Azewijnse Broek is verreweg het grootst. Zie kaart.

Volgens de provincie is er in alle LOGs in Gelderland plaats voor 87 nieuwe locaties met een minimale omvang van 5000 vleesvarkens.

In het deelgebied Achterhoek en Liemers is plaats voor ca. 50 locaties waar een nieuwvestiging voor intensieve veehouderij zou kunnen worden opgericht.

Het overgrote deel van deze locaties ligt in het LOG Azewijnse Broek!
Op dit moment (april 2008) zijn er nog maar een paar aanmeldingen.

Deze samenvatting vindt zijn onderbouwing in documenten die staan gepubliceerd op deze website, o.a. bij: LOG Algemeen / Info lijst

Kijk voor meer informatie op de site van de Provincie Gelderland: Reconstructieplannen: www.gelderland.nl/smartsite.shtml?ch=def&id=11008&menu=10981